Trajtimi diskriminues në të drejtën e votës në zgjedhjet në Bosnjë dhe Hercegovinë

Në rastin e fundit Kovacevic kundër Bosnjës dhe Hercegovinës (kërkesa nr. 43651/22, 29.8.2023) Gjykata Europiane për të Drejtat e Njeriut vendosi, me gjashtë vota pro dhe një kundër, se kishte pasur shkelje të Nenit 1 të Protokollit Nr. 12 (ndalimi i përgjithshëm i diskriminimit) të Konventës Europiane për të Drejtat e Njeriut. Këto shkelje lidheshin me pamundësinë e kërkuesit për të votuar për kandidatët e zgjedhur prej tij në zgjedhjet legjislative dhe presidenciale në nivel shtetëror.

Sfondi i çështjes përfshin Kushtetutën e Bosnjës dhe Hercegovinës, e cila e kategorizon popullsinë në “popuj konstituivë” (boshnjakë, kroatë dhe serbë) dhe “Të tjerë dhe qytetarë të Bosnjës dhe Hercegovinës.“ Ndarja e pushtetit është e dukshme në Dhomën e Popujve (dhoma e dytë e Kuvendit të Shtetit), dhe Presidencën, ku përfaqësimi përcaktohet sipas përkatësisë etnike, duke kufizuar pjesëmarrjen e individëve që nuk kanë lidhje me grupet etnike dominuese.

Kërkuesi, qytetar me banim në Sarajevë, e cila ndodhet në Federatë, pa përkatësi të ndonjë “populli konstitutiv”, argumentoi se zgjedhjet e tij të votimit ishin të kufizuara në zgjedhjet për Presidencë, duke lejuar vetëm kandidatët që deklaronin përkatësi me boshnjakët dhe kroatët. Për më tepër, individët që nuk identifikoheshin me ndonjë “popull konstituiv” u ndaluan të votonin për kandidatët e zgjedhur prej tyre në zgjedhjet legjislative.

Gjykata pranoi kontekstin historik të formuar nga pasojat e një konflikti brutal, ku konsideratat etnike u panë si të nevojshme për paqen. Megjithatë, ajo thekson se Dhoma e Popujve, e cila aktualisht zotëron kompetenca të plota legjislative, duhet të përfaqësojë të gjitha segmentet e shoqërisë. Gjykata vuri në dukje se “duke përjashtuar qytetarë të caktuar nga ajo dhomë për shkak të përkatësisë së tyre etnike, rregullimet aktuale i kishin bërë konsideratat etnike dhe/ose përfaqësimin më të rëndësishëm sesa konsideratat politike, ekonomike, sociale, filozofike dhe të tjera dhe/ose përfaqësimin dhe kështu kishin thelluar ndarjet etnike në vend dhe cënuar karakterin demokratik të zgjedhjeve.”

Rrjedhimisht, Gjykata Europiane për të Drejtat e Njeriut gjeti shkelje të Nenit 1 të Protokollit Nr. 12, meqë kombinimi i kërkesave territoriale dhe etnike përbënte trajtim diskriminues. Kjo shkelje përfshiu të drejtën për të marrë pjesë në zgjedhjet për Dhomën e Popujve të Asamblesë Parlamentare të Bosnjës dhe Hercegovinës, si dhe në zgjedhjet për Presidencën e Bosnjës dhe Hercegovinës. Gjykata vendosi se nuk kishte nevojë të shqyrtohej veçmas pranueshmëria ose themeli i Nenit 3 të Protokolli 1, qoftë vetëm ose në lidhje me Nenin 14.