05 Јун Тековната борба за новинарите во Србија

Србија е сведок на вознемирувачки пораст на напади и закани против новинари, што предизвика значителна загриженост за состојбата на слободата на медиумите и владеењето на правото во земјата.

Неодамна, севернoсрпскиот град Нови Сад стана фокусна точка на ваквите напади, при коишто цел беа неколку новинари, вклучително и извршниот директор на Здружението на независни новинари на Војводина (НДНВ). Ана Лалиќ Хегедиш и Динко Грухоњиќ, и двајцата поврзани со НДНВ, се соочија со немилосрдна кампања на заплашување, вклучително и закани за физичко насилство. Оваа кампања потекнува од манипулирана видео монтажа, со која се искривуваат изјавите на Грухоњиќ и го изложуваат на неосновани обвинувања. Дополнително, поради нејзиниот јавен став за изградба на црква во населбата во Нови Сад, Лалиќ Хегедиш стана цел на непријателства.

Овие новинари се изложени на бомбардирања со илјадници заканувачки пораки на социјалните мрежи и преку е-пошта. Лалиќ Хегедиш доби смртни закани и сексистички изјави, додека во приватната резиденција на Грухоњиќ се појавија заканувачки графити.

Неколку медиумски организации реагираа на овие напади со барање до властите да започнат итни истраги и да спроведат мерки за да се осигури безбедноста и заштитата на новинарите кои се цел на напади. Некои, исто така, ја истакнаа улогата на јавните службеници во поттикнувањето кампањи против новинарите и промовирањето омраза кон нив.

Во последниот извештај „Слобода на изразување и медиумски плурализам 2023“ во Србија, објавен од Независното здружение на новинари на Србија (НУНС), се нагласува сериозноста на состојбите. Извештајот дава мрачна слика, нагласувајќи ја неефективната примена на законот, сеприсутниот притисок врз новинарите и прекршувањата на медиумскиот плурализам од страна на државата.

Неодамнешното истражување на Здружението на новинари на Србија и Независното здружение на новинари на Србија открива дека институционалните притисоци се најчестата закана со која се соочуваат новинарите, а веднаш по нив се економските притисоци или несигурноста на работното место. Дополнително, кампањите за оцрнување и стратешките тужби против учеството на јавноста (КОСТПУЈ) се распространети на вознемирувачки нивоа, што придонесува кон клима на страв и цензура. 

Според истражувањето, „новинарите во Србија ја оценуваат реакцијата на државните органи во случаи на пријавени безбедносни закани како несоодветна (90%), додека 75% од испитаниците велат дека односот на државните органи кон нив (кога пријавиле закани) бил повеќе или помалку негативен“. Понатаму, друг факт што предизвикува значајна загриженост е тоа што многу сериозни напади врз новинари остануваат нерешени, вклучувајќи го и атентатот на истакнатиот новинар Славко Ќурувија во 1999 година.