26 Maj Restituimi i pronave në Shqipëri në përputhje me Konventën

Rasti Beshiri kundër Shqipërisë (kërkesa nr. 29026/06, 07.05.2020) dhe 11 kërkesa të tjera kishin të bënin me ankesa në lidhje me mungesën e ekzekutimit të vendimeve përfundimtare që jepnin kompensim për pronat e shpronësuara gjatë epokës komuniste. Në vendimin e saj për rastin, Gjykata Europiane për të Drejtat e Njeriut i ka deklaruar unanimisht kërkesat si të papranueshme. 

Të gjithë kërkuesit i kanë pranuar vendimet administrative përfundimtare që njohin të drejtën e tyre për kompensim në vend të kthimit të pronave të konfiskuara ose të nacionalizuara nga ish-regjimi komunist. Por, ato vendime përfundimtare nuk janë zbatuar kurrë plotësisht.

Në veçanti, Gjykata shqyrtoi në detaje skemën e re të brendshme për trajtimin e shumë kërkesave të pazgjidhura me dekada për kompensime, të cilat nuk ishin zbatuar. Kjo skemë, e cila u fut në fuqi me Aktin e Pronës 2015 ishte një përgjigje ndaj gjykimit pilot të Gjykatës në vitin 2012 në çështjen Manushaqe Puto dhe të tjerët kundër Shqipërisë, që kishte konstatuar shkelje të Nenit 6 1 (e drejta për gjykim të drejtë), Nenit 1 të Protokollit Nr. 1 (mbrojtja e pronës) të Konventës dhe Nenin 13 (e drejta për mjet efektiv) dhe kishte dhënë rekomandime të përgjithshme për hapat e nevojshëm për t’u marrë me çështjen e gjatë në fjalë. Gjykata arriti në përfundimin se mekanizmi i futur me Aktin e Pronës 2015 ishte një mjet efektiv që kërkuesit duhej të përdorin, edhe nëse kërkesat e tyre ishin parashtruar përpara se Ligji të hynte në fuqi. 

Gjykata i shpalli të papranueshme kërkesat e tyre për mosshterjen e mjeteve vendore, si të parakohshme, ose për shkak se kërkuesit nuk ishin më viktima të shkeljes së të drejtave të tyre. Gjykata shtoi një provizion kryesor: theksoi se vlerësimet e pasurive të përdorura nga Akti i Pronës 2015 mund të rezultojnë, në disa raste, në nivele shumë më të ulëta të kompensimit sesa në legjislacionin e mëparshëm. Për të shmangur një barrë të tillë të tepruar për këtë kategori të pronarëve të mëparshëm, dëmshpërblimi nën mjetin e ri, pra, duhej të ishte së paku i barabartë me 10% të vlerës që u takonte ish-pronarëve nëse vlerësimi financiar do të kryhej duke iu referuar kategorisë aktuale kadastrale të pasurisë së shpronësuar.

Referenca nga faqja zyrtare e Gjykatës Europiane për të Drejtat e Njeriut