08 Gus Serbia shkeli lirinë e shprehjes së transmetuesit medial: Vendimet e GJEDNJ-së

Gjykata Europiane për të Drejtat të Njeriut ka vendosur se ka pasur shkelje të Nenit 10 (liria e shprehjes) të Konventës Europiane për të Drejtat e Njeriut në rastin e Kompanisë Radiodifuzive B92 AD kundër Serbisë (kërkesa nr. 67369/16, 5.9.2023.).

Në vitin 2011, kompania kërkuese raportoi se 12 persona, përfshirë Z.P., asistent i Ministrit të Shëndetësisë në atë kohë, ishin hequr nga një listë policore e të dyshuarve në lidhje me blerjen e vaksinave të gripit të derrit. Ky raportim u bazua në një hetim nga një ekip gazetarësh të B92 duke përfshirë një shënim të marrë nga dy zyrtarë policorë. Më pas, Z.P. nisi procedimin civil kundër kompanisë kërkuese në prill 2012 për shkelje të nderit dhe reputacionit për shkak të informacionit të pasaktë të transmetuar nga kërkuesi. 

Gjykatat vendore përcaktuan se transmetimet e kompanisë dhe artikujt në internet kishin dëmtuar reputacionin e asistentit të ministrit. Ata e urdhëruan kompaninë të paguante dëmshpërblim jopasuror dhe të hiqte artikullin nga faqja e saj, si dhe të publikonte aktgjykimin ndaj saj. Në fund, Gjykata Kushtetuese në vitin 2016 arriti në përfundimin se kompania kërkuese kishte dështuar t’i verifikonte faktet në mënyrë adekuate.

Kështu, kompania kërkuese argumentoi para GJEDNJ-së (Gjykatës) se shteti kishte shkelur lirinë e tij të shprehjes siç garantohet në Nenin 10 të Konventës. 

Gjykata deklaroi se “ndërhyrja në lirinë e shprehjes së kompanisë kërkuese ndoqi një nga qëllimet legjitime të parashikuara në Nenin 10 § 2 të Konventës, përkatësisht mbrojtjen e reputacionit ose të drejtave të të tjerëve”. Megjithatë, mbetet të shqyrtohet “nëse ndërhyrja ishte e nevojshme në një shoqëri demokratike.”

Gjykata theksoi se shtetet kanë një marzh vlerësimi në vlerësimin e domosdoshmërisë dhe fushës së veprimit të çdo ndërhyrjeje në lirinë e shprehjes. Megjithatë, theksohet se një marzh i ngushtë vlerësimi jepet kur komentet kanë të bëjnë me një çështje me interes publik.

Në vlerësimin e saj, Gjykata vlerësoi disa elementë të rëndësishëm për balancimin e ushtrimit të të drejtave të mbrojtura sipas Nenit 8 (respektimi i jetës private) dhe Nenit 10 (liria e shprehjes) të Konventës:

(a) kontributin e dhënë nga Neni ose transmetimi në fjalë në një debat me interes publik;

(b) sa i njohur është personi në fjalë dhe cili është objekti i raportit;

(c) sjelljen e personit në fjalë para publikimit të artikullit;

(d) metodën e marrjes së informacionit dhe vërtetësinë e tij;

(e) përmbajtjen, formën dhe pasojat e informacionit; dhe

(f) ashpërsinë e sanksionit të shqiptuar

Gjykata arriti në përfundimin se gjykatat vendore nuk morën në konsideratë në mënyrë adekuate elemente të rëndësishme të çështjes dhe nuk balancuan siç duhet të drejtën e Z.P për reputacion kundër lirisë së shprehjes së kompanisë kërkuese. Duke tejkaluar marzhin e ngushtë të vlerësimit, gjykatat vendore e bënë ndërhyrjen joproporcionale dhe të pajustifikuar në një shoqëri demokratike.

Tutje, Gjykata konstatoi se “kompania kërkuese nuk mund të kritikohet për mosmarrjen e hapave të mëtejshëm për të konstatuar të vërtetën e pretendimeve të kontestuara dhe është e kënaqur që veproi në mirëbesim dhe me zellin që pritet nga një gazetar përgjegjës që raporton për një çështje me interes publik.”

Rrjedhimisht, Gjykata konkludoi se është shkelur Neni 10 i Konventës.