28 Tet Procedimet që rezultuan me shkarkimin e prokurorit në Shqipëri duhet të rihapen

Në rastin Besnik Cani kundër Shqipërisë (kërkesa nr. 37474/20, 04.10.2022) Gjykata Europiane për të Drejtat e Njeriut njëzëri ka gjetur se ka pasur shkelje të Nenit 6 § 1 (e drejta për gjykim të drejtë) të Konventës Europiane për të Drejtat e Njeriut.

Rasti kishte të bënte me një ish-prokuror që u shkarkua më 2020 si pjesë e një procesi të jashtëzakonshëm rivlerësimi të të gjithë gjyqtarëve dhe prokurorëve – që njihen si procedurat e vetingut – pas një reforme të sistemit gjyqësor në Shqipëri dhe dyshimeve të këtij prokurori rreth njërit prej gjyqtarëve të emëruar për shqyrtimin e rastit të tij.

Kërkuesi argumentoi se gjyqtari në fjalë duhej të ishte diskualifikuar sepse më parë ishte shkarkuar si gjyqtar i gjykatës së qarkut, që do të thotë se ai ishte caktuar në Dhoma e Posaçme e Apelit (DHPA) e cila kishte shqyrtuar rastin e tij për shkelje të rregullave të pranueshmërisë.

Qeveria e kundërshtoi këtë argument, duke paraqitur se autoritetet – Kuvendi – nuk mund të të kritikohen për emërimin e L.D. në DHPA pasi ata nuk kishin qenë në dijeni të shkarkimit të tij të mëparshëm. Gjykata, nga ana tjetër, gjeti se autoriteteve vendore u takonte të shfrytëzonin të gjitha mjetet në dispozicion, duke përfshirë kontrollimin e aplikacionit të L.D., për të siguruar se gjyqtarët e emëruar në DHPA kanë përmbushur kërkesat statutore për pozitën e tyre. Një verifikim i tillë nuk do të kishte qenë i vështirë: shkarkimi i L.D. kishte qenë çështje e regjistrit zyrtar dhe ç’është e vërteta një anëtar i komisionit parlamentar ad hoc e kishte pyetur specifikisht gjyqtarin në fjalë gjatë intervistës për DHPA nëse ai ishte shkarkuar apo kishte dhënë dorëheqje si gjyqtar i gjykatës së qarkut në vitin 1997.

Prandaj Gjykata gjeti se kërkuesi kishte bërë pretendim serioz dhe të argumentueshëm për një shkelje të qartë të legjislacionit vendor me emërimin e L.D. në DHPA. Për më tepër, Gjykata konsideroi se çështja nëse L.D. kishte qenë i përshtatshëm për pozitën kishte të bënte me një rregull themelor që lidhet me emërimin e një gjyqtari.

Për më tepër, asnjë autoritet vendor nuk kishte shqyrtuar, e aq më pak rregulluar çështjen nëse L.D. ishte caktuar në DHPA në përputhje me ligjin vendor. L.D. ishte shkarkuar pas dënimit penal, por ishte paraqitur atëherë kur vetë kërkuesi ishte shkarkuar në një gjykim të fundit dhe të paankimueshëm nga DHPA-ja. Gjykata arriti në përfundimin se kishte pasur shkelje të të drejtës së z. Cani për “një gjykatë të themeluar me ligj” sipas nenit 6 § 1 për shkak të faktit se L.D. ishte ulur në tavolinën e cila kishte shqyrtuar rastin e tij.

Bazuar në këtë përfundim, Gjykata gjithashtu gjeti sipas Nenit 46 (forca detyruese dhe zbatimi) se reagimi më i përshtatshëm për shkeljen e të drejtave të kërkuesit do të ishte rihapja e çështjes dhe rishqyrtimi i saj në përputhje me kërkesat e Nenit 6 § 1 të Konventës. Gjetja e një shkeljeje, megjithatë, nuk mund të merret në vetvete për të kërkuar rihapjen e të gjitha rasteve të ngjashme që ndërkohë janë bërë res judicata sipas ligjit vendor.

Referencat nga faqja zyrtare e Gjykatës Europiane për të Drejtat e Njeriut