20 Mar Zbatimi i Aktgjykimit Zorica Jovanovic kundër Serbisë
Drejtori i të Drejtave të Njeriut të Këshillit të Evropës priti Sekretarin e Shtetit në Ministrinë e Drejtësisë së Serbisë, në margjinat e takimit të CMDH (3-5 mars). Parlamenti serb miratoi më 29 shkurt ligjin për krijimin e një mekanizmi hetimi për të vendosur fatin e “foshnjave të zhdukura” në përgjigje të gjykimit të Gjykatës Evropiane në rastin Zorica Jovanović (21794/08, 09/09/2013).
Në rastin Zorica Jovanovic, kërkuesja pretendoi se foshnja e saj nuk vdiq 72 orë pas lindjes (më 1983), por se ajo ishte marrë në mënyrë të paligjshme gjatë qëndrimit në Qendrën Shëndetësore Ćuprija. Gjykata Europiane për të Drejtat e Njeriut (“GJEDNJ”) vuri në dukje se në rastin konkret, kërkueses nuk i është dhënë asnjëherë trupi i foshnjës dhe as nuk u informua se ku është varrosur, se shkaku i vdekjes nuk ishte përcaktuar kurrë, se kërkuesja kurrë nuk kishte marrë një raport të autopsisë dhe vdekja e foshnjës nuk u regjistrua kurrë zyrtarisht. Ankesa penale e kërkueses u hodh poshtë pa shqyrtimin e duhur, dhe kërkueses nuk iu dhanë informacione të besueshme në lidhje me atë që i kishte ndodhur djalit të saj. GjEDNj-ja theksoi se rregulloret dhe rregullat e reja të miratuara kanë implikime vetëm për të ardhmen, dhe nuk u kanë ofruar asgjë në mënyrë efektive atyre prindërve, përfshirë kërkuesen, të cilët kanë kaluar nëpër telashe në të kaluarën. Prandaj, GjEDNj-ja konstatoi se kërkuesja ka pësuar shkelje të vazhdueshme të së drejtës për të respektuar jetën e saj familjare për shkak të dështimit të vazhdueshëm të shtetit të paditur për t’i dhënë asaj një informacion të besueshëm në lidhje me fatin e djalit të saj.
GjEDNj-ja vuri në dukje se qindra prindër, foshnjat e porsalindura të të cilëve kishin “humbur” pas vdekjes së pretenduar të tyre në repartet spitalore midis viteve 1970 dhe 1990, aplikuan në Parlamentin serb duke kërkuar dëmshpërblim. Në funksion të një numri kaq të konsiderueshëm të kërkuesve të mundshëm, Gjykata vendosi që Shteti i paditur duhet, brenda një viti nga data në të cilën aktgjykimi aktual bëhet i formës së prerë, të marrë të gjitha masat e duhura, për të siguruar krijimin e një mekanizmi që synon të sigurojë kompensim individual për të gjithë prindërit në një situatë të tillë, ose mjaft të ngjashme me atë të kërkueses.
Drejtori i të Drejtave të Njeriut përshëndeti këtë zhvillim pozitiv dhe falënderoi autoritetet serbe për përpjekjet e tyre të palodhshme për të siguruar miratimin e ligjit, përfshirë konsultimet me prindërit me iniciativën e Kryeministrit të Serbisë. U theksua se përparësia tani duhet të jetë sigurimi i zbatimit efektiv të ligjit dhe Konventës në mënyrë që t’u jepet fund vështirësisë së prindërve të “foshnjave të zhdukura”. Autoritetet u apeluan të marrin shpejt masat e nevojshme praktike për të siguruar:
- zbatimin efikas të mekanizmit të ri të gjetjes së fakteve, veçanërisht përmes zhvillimit të një fushate ndërgjegjësimi për të paralajmëruar viktimat e mundshme për atë mekanizëm dhe afatin 6-mujor;
- krijimin e databazës së ADN-së për të lehtësuar procesin e kërkimit të së vërtetës;
- dhe trajnimin e gjyqtarëve hetues dhe policisë që do të merreshin me rastet e “foshnjave të zhdukura”.
Lexoni vendimin e Komitetit të Ministrave
https://search.coe.int/cm/Pages/result_details.aspx?ObjectId=09000016809cc921
Referenca nga faqja e internetit e Departamentit për Ekzekutimin e Vendimeve të Gjykatës Europiane për të Drejtat e Njeriut