11 Tet Shkelja e së drejtës për gjykim të drejtë brenda një afati të arsyeshëm para Gjykatës Kushtetuese të Malit të Zi

Në rastin Siništaj kundër Malit të Zi (kërkesa nr. 31529/15, 23.09.2021), Gjykata Europiane për të Drejtat e Njeriut konstatoi shkelje të Nenit 6 § 1 të Konventës për shkak të zgjatjes së tepërt të procedimeve para Gjykatës Kushtetuese.

Rasti kishte të bënte me dënimin e kërkuesit nga Gjykata e Lartë në Podgoricë për shkak të shoqërimit me të tjerët për qëllime të aktiviteteve antikushtetuese dhe për të përgatitur veprime kundër rendit kushtetues dhe sigurisë së Malit të Zi, ku ai u dënua me gjashtë vjet burg. Aktgjykimi u konfirmua nga Gjykata e Apelit dhe Gjykata Supreme, më 18 qershor 2009 dhe 25 dhjetor 2009. Procedurat përfshinin gjashtëmbëdhjetë të pandehur të tjerë. Më 26 mars 2010 ankuesi dhe një i bashkëpandehur paraqitën një ankesë kushtetuese, por ndërkohë gjyqtari në detyrë që shërbente në atë kohë, i cili kishte përgatitur një projektgjykim, vdiq dhe çështja iu caktua një gjyqtari tjetër. Më 23 korrik 2014 Gjykata Kushtetuese hodhi poshtë ankesën kushtetuese të kërkuesit. 

Gjykata vuri në dukje se periudha që do të merrej parasysh filloi më 26 mars 2010, kur kërkuesi paraqiti ankesën e tij kushtetues dhe përfundoi më 18 dhjetor 2014, kur vendimi i Gjykatës Kushtetuese iu dërgua përfaqësuesit të tij. Kësisoji, procedura zgjati katër vjet, tetë muaj e njëzet e dy ditë.

Sa i përket kompleksitetit të çështjes, Gjykata mund të pranojë se çështja e kërkuesit ishte disi komplekse për shkak të çështjeve që ngriste. Megjithatë, Gjykata nuk konsideron se këto çështje ishin jashtëzakonisht komplekse, ose se ndikimi i gjykimit të Gjykatës Kushtetuese shkoi përtej aplikimit individual.

Gjykata i mori parasysh argumentet e ngritura nga Qeveria. Megjithatë, ajo konsideron se ata nuk mund të shpjegojnë sa duhet vonesën në procedurat në fjalë. Në veçanti, ndryshimet kushtetuese që i përmend Qeveria nuk lidheshin me çështjet e ngritura nga kërkuesi në ankesën e tij kushtetuese, por më tepër me zgjedhjen, mandatin dhe shkarkimin e gjyqtarëve të Gjykatës Kushtetuese dhe kryetarit të saj. Përveç kësaj, ndryshimet e mëtejshme legjislative parashikuan shprehimisht që gjyqtarët në detyrë në atë kohë do të vazhdonin punën e tyre derisa të zgjidheshin gjyqtarët e rinj, duke siguruar kështu funksionimin e vazhdueshëm të Gjykatës Kushtetuese. Për më tepër, çështja e kërkuesit iu caktua një gjyqtari tjetër deri në gusht 2013, në atë kohë ai kishte qenë ende në pritje për tre vjet e katër muaj.

Lidhur me sjelljen e kërkuesit, Gjykata vëren se Qeveria nuk deklaroi se ai kishte kontribuar në zgjatjen e procedurave të Gjykatës Kushtetuese në asnjë mënyrë. Gjykata nuk ka arsye të vendosë ndryshe. Sa i përket asaj që ishte në pikëpyetje për kërkuesin, kjo kishte të bënte, ndër të tjera, me të drejtën e tij për mbrojtje në procedurat penale dhe, përfundimisht, dënimin e tij për vepra të rënda penale. Sikur Gjykata Kushtetuese të vendoste në favor të tij, do të kishte anuluar vendimin përfundimtar të nxjerrë në procedurën penale dhe do të kishte urdhëruar që çështja të rishqyrtohej.

Megjithëse Gjykata pranon se roli i saj si mbrojtëse e Kushtetutës ndonjëherë e bën veçanërisht të nevojshme që një gjykatë kushtetuese të marrë parasysh konsiderata të tjera përveç rendit kronologjik në të cilin rastet janë regjistruar në listë, siç është natyra e një rasti dhe rëndësia në aspektin politik dhe shoqëror, Gjykata konstaton se një periudhë që tejkalon katër vjet e tre muaj për të vendosur mbi një çështje të tillë si ajo e kërkuesit, dhe në veçanti duke pasur parasysh atë që ishte në pyetje për të, ishte e tepërt dhe nuk arriti të përmbushë kërkesën “në kohë të arsyeshme”.

Referencat nga faqja zyrtare e Gjykatës Europiane për të Drejtat e Njeriut