18 Shk Autoritetet shqiptare duhet të krijojnë një institucion të posaçëm mjekësor për të sëmurët mendorë që ishin privuar nga liria

Në rastin Strazimiri kundër Shqipërisë (kërkesa nr. 34602/16) Gjykata Europiane për të Drejtat e Njeriut njëzëri ka gjetur se ka pasur:

• shkelje e Nenit 3 (ndalimi i trajtimit çnjerëzor ose degradues) të Konventës Europiane për të Drejtat e Njeriut për shkak të kushteve joadekuate të jetesës në spitalin e burgut, ku kërkuesi u mbajt në paraburgim dhe kujdes të pamjaftueshëm psikiatrik
• shkelje të Nenit 5 §§ 1, 4 dhe 5 (e drejta për liri dhe e siguri), në veçanti për shkak të privimit të vazhdueshëm të lirisë në burg në vend të një institucioni mjekësor dhe për shkak se ankesa e tij kundër ndalimit ishte në pritje përpara Gjykatës Supreme që nga viti 2016. 

Rasti kishte të bënte me ndalimin e kërkuesit, Arben Strazimiri, i cili ishte liruar nga përgjegjësia penale për shkak të sëmundjes mendore, në burg dhe jo në institucion mjekësor. Si gjykatat ashtu edhe autoritetet ndjekëse gjetën në veçanti se pa u ndërtuar institucionet e specializuara për persona me sëmundje mendore të cilët ishin të përjashtuar nga përgjegjësia penale dhe ishin subjekt i trajtimit mjekësor të urdhëruar nga gjykata, nuk ishte në kundërshtim me ligjin që këta persona të vendosen në një institucion i cili u ishte përshtatur nevojave të tyre, siç është dega speciale e Spitalit të Burgjeve në Tiranë.

Gjykata konstatoi në veçanti se autoritetet shqiptare kishin dështuar në afat të gjatë për të ndërtuar një institucion të posaçëm mjekësor për të sëmurët mendorë të cilët ishin privuar nga liria në fuqinë e trajtimit të detyrueshëm të urdhëruar nga gjykata. Kjo ishte në kundërshtim me detyrimet e saj ligjore të brendshme dhe përbënte problem strukturor. 

Gjykata konstatoi se legjislacioni shqiptar nuk parashikonte të drejtën e kompensimit për ndalimin e paligjshëm të individëve në situatën specifike si ajo e z. Strazimiri. As qeveria nuk kishte parashtruar ndonjë praktikë gjyqësore vendore për të dëshmuar ndryshe. 

Gjykata vendosi në bazë tëNnenit 46 (forca detyruese dhe zbatimi) se autoritetet duhet të sigurojnë, si çështje urgjente, që kërkuesi të marrë terapi të individualizuar dhe të konsiderojë vendosjen e tij në një mjedis alternativ, jashtë një objekti penal. Gjykata gjithashtu konsideroi se Shqipëria duhet të marrë masa sa më shpejt që të jetë e mundur për të siguruar kushte të përshtatshme jetese dhe mjedis të duhur shëndetësor për personat e sëmurë mendorë që i nënshtrohen privimit të lirisë për shkak të gjykatave që urdhërojnë trajtimin e tyre të detyrueshëm mjekësor. Masat e tilla duhet të përfshijnë ose rinovimin e objekteve ekzistuese ose krijimin e objekteve të reja të specializuara, qëllimi i të cilave ishte shërimi ose zbutja e problemeve mendore të të ndaluarve, zvogëlimi i rrezikshmërisë së tyre dhe lehtësimi i reintegrimit të tyre në shoqëri. Në fund, autoritetet duhet të rekrutojnë mjaft punëtorë të kualifikuar të kujdesit shëndetësor mendor në mjedise të tilla dhe të konsiderojnë, aty ku është e përshtatshme, mundësinë e trajtimit ambulant. 

Referencat nga faqja zyrtare e Gjykatës Europiane për të Drejtat e Njeriut