16 Qer Mbretëria e Bashkuar shkeli të drejtat e njeriut nga regjimi kolektiv i përgjimit

Në rastin Big Brother Watch dhe të tjerët kundër Mbretërisë së Bashkuar (nr. i kërkesave) 58170/13, 62322/14 dhe 24969/15, 25.05.2021) Gjykata Europiane për të Drejtat e Njeriut vendosi:

• njëzëri se kishte pasur shkelje të Nenit 8 të Konventës Europiane (e drejta për respektimin e jetës private / familjare / komunikimeve) në lidhje me regjimin e përgjimit kolektiv;
• njëzëri se ka pasur një shkelje të Nenit 8 në lidhje me regjimin për marrjen e të dhënave të komunikimit nga ofruesit e shërbimeve të komunikimit;
• me 12 vota pro dhe 5 kundër se nuk kishte pasur shkelje të Nenit 8 në lidhje me regjimin e Mbretërisë së Bashkuar për kërkimin e materialit të përgjuar nga qeveritë e huaja dhe agjencitë e inteligjencës;
• njëzëri, se kishte pasur shkelje të Nenit 10 (liria e shprehjes), në lidhje me regjimin e përgjimit kolektiv dhe regjimin për marrjen e të dhënave të komunikimit nga ofruesit e shërbimeve të komunikimit;
• dhe me 12 vota pro dhe 5 kundër se nuk kishte pasur shkelje të Nenit 10 në lidhje me regjimin për kërkimin e materialit të përgjuar nga qeveritë e huaja dhe agjencitë e inteligjencës.

Rasti kishte të bënte me kërkesa nga gazetarë dhe organizata të të drejtave të njeriut në lidhje me tre regjime të ndryshme të mbikëqyrjes: (1) përgjimi kolektiv i komunikimeve; (2) marrja e materialit përgjues nga qeveritë e huaja dhe agjencitë e inteligjencës; (3) marrja e të dhënave të komunikimit nga ofruesit e shërbimeve të komunikimit.

Kërkesat u paraqitën pasi Edward Snowden, ish-kontraktor i Agjencisë Kombëtare të Sigurisë Amerikane (NSA), zbuloi ekzistencën e programeve të mbikëqyrjes dhe shkëmbimit të inteligjencës nga shërbimet e inteligjencës të Shteteve të Bashkuara dhe Mbretërisë së Bashkuar. Kërkuesit besonin se natyra e veprimtarive të tyre do të thoshte se komunikimet e tyre elektronike dhe / ose të dhënat e komunikimit kishte të ngjarë të ishin përgjuar nga shërbimet e inteligjencës në Mbretërinë e Bashkuar ose të marra prej tyre ose nga ofruesit e shërbimeve të komunikimit ose nga agjencitë e huaja të inteligjencës siç është NSA. Në kohë të caktuar, regjimi për përgjimin kolektiv dhe marrjen e të dhënave të komunikimit nga ofruesit e shërbimeve të komunikimit kishte bazë ligjore me Aktin e Rregullimit të Fuqisë Hetuese 2000, i cili është zëvendësuar me Aktin e Fuqisë Hetuese 2016. Gjetjet e Dhomës së Madhe lidhen vetëm me dispozitat e Aktit të vitit 2000 i cili kishte qenë korniza ligjore në fuqi në kohën kur kishin ndodhur ngjarjet për të cilat parashtruan kërkesat. 

Gjykata vlerësoi se, për shkak të kërcënimeve të shumta me të cilat përballen shtetet në shoqërinë moderne, funksionimi i një regjimi të përgjimit kolektiv nuk shkelte Konventën. Por, një regjim i tillë duhej t’i nënshtrohej “garancive nga cepi në cep”, që do të thotë se, në nivelin e brendshëm, duhet të bëhet vlerësim në secilën fazë të procesit të domosdoshmërisë dhe proporcionalitetit të masave të marra; që përgjimi kolektiv duhet t’i nënshtrohet autorizimit të pavarur që në fillim, kur ishin përcaktuar objekti dhe qëllimi i operacionit; dhe se operacioni duhet t’i nënshtrohet mbikëqyrjes dhe rishikimit të pavarur ex post facto. 

Duke pasur parasysh se regjimi u përgjimit kolektiv ndodhi në MB, Gjykata identifikoi mangësitë e mëposhtme: Përgjimi kolektiv ishte autorizuar nga Sekretari i Shtetit, dhe jo nga një organ i pavarur nga ekzekutivi; kategoritë e termave të kërkimit që përcaktojnë llojet e komunikimeve që do të bëheshin përgjegjëse për ekzaminim nuk ishin përfshirë në aplikimin për urdhër; dhe termat e kërkimit që lidhen me individ (pra me identifikues specifikë siç është një adresë emaili) nuk kishin qenë subjekt i autorizimit të brendshëm paraprak.

Gjykata gjeti gjithashtu se regjimi i përgjimit kolektiv kishte shkelur Nenin 10, pasi nuk kishte përmbajtur mbrojtje të mjaftueshme për materialin konfidencial gazetaror. Regjimi për marrjen e të dhënave të komunikimit nga ofruesit e shërbimeve të komunikimit u gjet gjithashtu se kishte shkelur Nenet 8 dhe 10 pasi nuk kishte qenë në përputhje me ligjin.

Por, Gjykata vendosi se regjimi me të cilin Mbretëria e Bashkuar mund të kërkonte inteligjencë nga qeveritë e huaja dhe / ose agjencitë e inteligjencës kishte në dispozicion masa të mjaftueshme mbrojtëse për t’u mbrojtur nga keqpërdorimi dhe për të siguruar që autoritetet e MB nuk kishin përdorur kërkesa të tilla për t’iu shmangur detyrimeve që rrjedhin nga legjislacioni i brendshëm dhe Konventa.

Referencat nga faqja zyrtare e Gjykatës Europiane për të Drejtat e Njeriut