10 Maj Urdhërimi i kërkuesve për të marrë përsipër të gjitha shpenzimet e përfaqësimit të shtetit në procedimet civile shkeli Konventën

Në rastin Bursać dhe të tjerët kundër Kroacisë (kërkesa nr. 78836/16) Gjykata Europiane për të Drejtat e Njeriut ka gjetur shkelje të Nenit 1 të Protokollit Nr. 1 të Konventës.

Kërkuesit, Bosiljka Bursać, Đuka Damjanović, Nena Damjanović, Danica Dubajić dhe Milica Vasiljević, janë shtetas kroatë që kanë lindur mes viteve 1940 dhe 1953 dhe jetojnë në Apatin, Gračac, Srb dhe Zagreb. Babai i kërkuesve ishte serb që dyshohet se u vra në vitin 1995 nga ushtarët kroatë gjatë betejës për të rimarrë kontrollin mbi Krajinën gjatë luftës pas shpërbërjes së Jugosllavisë. Më vonë ata e paditën shtetin për kompensim në vitin 2005. Rasti ka të bëjë me hetimin e vdekjes së tij. Rasti gjithashtu ka të bëjë me atë që kërkuesit duhet të paguajnë shpenzimet e shtetit në procedimet civile. Duke u mbështetur në Nenin 2 (e drejta për jetën) dhe Nenin 6 § 1 (e drejta për gjykim të drejtë) të Konventës Europiane për të Drejtat e Njeriut, dhe Nenin 1 të Protokollit nr. 1 (mbrojtja e pronës) e Konventës Europiane, kërkuesit ankohen, në veçanti, se hetimi ishte i papërshtatshëm dhe se shpenzimet e tepruara shkelën shfrytëzimin e tyre paqësor të posedimeve. 

Gjykata vëren se asnjë instrument ndërkombëtar nuk ndalon qartazi urdhërimin e viktimave të shkeljeve të rënda të të drejtave themelore të njeriut që të marrin përsipër shpenzimet e procedimeve civile lidhur me dëmet në të cilat ato kanë qenë të pasuksesshme. Megjithatë, vendime të tilla duket se janë në kundërshtim me detyrimin e Shteteve për të minimizuar rrezikun e ritraumatizimit të viktimave të shkeljeve të rënda të të drejtave themelore, siç janë paraqitur në instrumentet kryesore ndërkombëtare, duke përfshirë Parimet Themelore të Kombeve të Bashkuara dhe Udhëzimet mbi të Drejtën për Ilaç dhe Komentin e Përgjithshëm Nr. 3 mbi Nenin 14 të Konventës kundër Torturës.

Sa i përket Nenit 2 të Konventës, Gjykata ka vlerësuar se kur kërkuesit kanë pretendim të diskutueshëm se anëtarët e familjes së tyre janë vrarë në mënyrë të paligjshme nga zyrtarë të shtetit, nocioni i një ilaçi efektiv për qëllimet e Nenit 13, përveç një hetimi të plotë dhe efektiv të aftë për të çuar në identifikimin dhe ndëshkimin e përgjegjësve, përfshin edhe pagesën e kompensimit kur kjo është e përshtatshme.

Sipas pikëpamjes së Gjykatës, në rrethanat kur hetimi për vrasjen e babait të kërkuesve, civil i moshuar, nuk çoi kurrë në identifikimin apo ndëshkimin e autorëve, dhe kërkuesit nuk ishin në gjendje të merrnin kompensim në procedimet civile meqë nuk kishte pasur asnjë dënim penal që kërkonte që kërkuesit të paguanin shpenzimet e përfaqësimit të shtetit në procedimet civile, është përkeqësuar edhe më shumë traumatizimi i tyre, në kundërshtim me frymën e Konventës dhe Protokolleve të saj.

Faktor tjetër me rëndësi është gjendja financiare individuale e kërkuesve. Duke pasur parasysh argumentet e tyre në lidhje me këtë (shih paragrafin 75 më sipër), Gjykata pranon se pasja e pagesës së shumës së urdhëruar nga gjykatat vendore në lidhje me shpenzimet e procedimeve në çështje duket se ka qenë e rëndë për kërkuesit. Kjo barrë duket edhe më e madhe në një situatë ku kërkuesve u kërkohej të mbulonin edhe shpenzimet e përfaqësimit të tyre ligjor në procedimet civile. Në rrethanat e çështjes së tanishme, Gjykata konsideron se urdhërimi i kërkuesve për të marrë përsipër të gjitha shpenzimet e përfaqësimit të shtetit në procedimet civile përbënte barrë joproporcionale për ta. Andaj, ka pasur shkelje të Nenit 1 të Protokollit Nr. 1 të Konventës.

Referencat nga faqja zyrtare e Gjykatës Europiane për të Drejtat e Njeriut