01 dec ECRI objavila preporuke o sprečavanju i borbi protiv netolerancije i diskriminacije nad LGBTI osobama

U septembru 2023. godine, Evropska komisija protiv rasizma i netolerancije (ECRI) pri Vijeću Evrope objavila je Opštu preporuku broj 17 o sprečavanju i borbi protiv netolerancije i diskriminacije nad LGBTI osobama.

ECRI je pozvala tvorce politika na lokalnim, regionalnim i nacionalnim nivoima da uzmu u obzir raznolikost unutar LGBTI zajednice i intersekcionalni pristup prilikom osmišljavanja svojih mjera. To znači da bi tvorci politika trebali prepoznati različite podkategorije unutar LGBTI zajednice i njihove druge karakteristike, uključujući “rasu”, etničko ili nacionalno porijeklo, državljanstvo, religiju, spol i status invaliditeta, koje mogu uticati na različite oblike diskriminacije s kojima se suočavaju. ECRI je također naglasila “jedinstvena iskustva, izazove i ranjivosti s kojima se suočavaju lezbejke, biseksualne, transrodne i interspolne žene”.

Uprkos postignutom napretku u zaštiti i podršci pravima LGBTI osoba u državama članicama Vijeća Evrope, i dalje postoje značajni izazovi, što naglašava potrebu za daljim naporima u rješavanju pitanja s kojima se suočava LGBTI zajednica. Izazovi uključuju niz pitanja, poput nedostatka pouzdanih podataka, potrebe za inkluzivnim obrazovanjem, priznavanjem istospolnih parova i porodičnih odnosa, nedostatak pravnog priznavanja roda, prava interspolnih osoba, govor mržnje, antirodne kampanje, i mnoga druga pitanja.

Stoga je ECRI pružila smjernice čiji je cilj pomoć zemljama članicama da spriječe i adresiraju slučajeve netolerancije i diskriminacije prema LGBTI zajednici, a što bi se trebalo postići kroz saradnju sa tom zajednicom. 

Date su preporuke u nekoliko oblasti, uključujući opće principe, politike, institucionalnu koordinaciju, prevenciju, zaštitu, istragu, procesuiranje i mjere koje proizilaze iz procesnog prava. Preporuke uključuju sljedeće:

• Sprovođenje mjera u cilju borbe protiv diskriminacije i netolerancije prema LGBTI osobama na svim administrativnim nivoima (lokalnom/regionalnom i nacionalnom), olakšavajući tako uključivanje širokog spektra aktera iz različitih sektora društva;
• Razvijanje zakona, politika, akcionih planova i mjera koje prepoznaju različite lične karakteristike LGBTI osoba i intersekcionalni pristup;
• Osiguravanje da nacionalno krivično zakonodavstvo obuhvati krivična djela s anti-LGBTI motivom, te da se svaki takav motiv smatra otežavajućom okolnošću pri određivanju kazne;
• Osiguravanje efikasnog pravnog okvira za prekogranično priznavanje LGBTI partnerstava i drugih porodičnih veza LGBTI osoba;
• Osiguravanje da su najbolji interesi djeteta primarni prilikom kreiranja politika i u svim administrativnim i sudskim odlukama koje se odnose na LGBTI djecu i djecu LGBTI osoba;
• Garantovanje da zakonsko priznavanje roda ne ovisi od toga da li ljudi pristaju da budu izloženi zlostavljačkim zahtjevima, uključujući nedobrovoljnu sterilizaciju i/ili medicinske postupke i dijagnoze u vezi sa mentalnim zdravljem;
• Preduzimanje koraka za usvajanje sveobuhvatnih, efikasnih i odvraćajućih pravnih mjera kojima se zabranjuje vršenje medicinski nepotrebnih operacija i drugih neterapijskih tretmana sve dok interspolna djeca nisu sposobna da učestvuju u donošenju odluka;
• Osiguravanje da nastavni plan i program na svim nivoima obrazovanja, uključujući i sveobuhvatno obrazovanje o odnosima i seksualnom obrazovanju, uključuje LGBTI pitanja na način koji je senzitivan, prikladan za uzrast i lako razumljiv;
• Osiguravanje da podrška žrtvama, uključujući telefonske linije pomoći, sistemi prijavljivanja incidenata, pravne i druge savjetodavne usluge, kao i skloništa za žrtve, mogu adekvatno podržati LGBTI žrtve diskriminacije, govora mržnje i zločina iz mržnje; 
• Osiguravanje da se, ukoliko se počini zločin nad LGBTI osobama, nad onima za koje se smatra da su LGBTI osobe ili osobama povezanim s LGBTI osobama,  mogućnost zločina motiviranog mržnjom prema LGBTI osobama istražuje od samog početka i čini integralnim dijelom istrage. 

Kao zaključak, važno je naglasiti da, iako je ECRI usvojila veliki broj Preporuka opće politike koje se odnose na diskriminaciju i rasizam u različitim domenama i usmjerene su prema različitim marginaliziranim grupama, ovo je prvi slučaj u kojem se konkretno usmjeravaju na netoleranciju i diskriminaciju LGBTI zajednice.